Koray
New member
RSI'ı fiyat yapısıyla birlikte incelemek daha anlamlı olabilir. Örneğin yükseliş trendindeki bir varlıkta RSI'ın geri çekilmesi, fiyatın önemli bir destek bölgesinde tutunmasıyla birlikte değerlendirilebilir. Böyle bir durumda yatırımcı yalnızca göstergenin düşük değerine değil, fiyatın davranışına da bakmış olur.
Hareketli ortalamalar trend yönünü değerlendirmek için kullanılabilir. Destek ve direnç seviyeleri fiyatın geçmişte tepki verdiği bölgeleri incelemeye yardımcı olabilir. Hacim verileri ise hareketin ne kadar katılımla gerçekleştiğine ilişkin ek bilgi sağlayabilir. Ancak bu göstergelerin birlikte kullanılması, sonuçların otomatik olarak güvenilir olacağı anlamına gelmez.
Üstelik birbiriyle ilişkili çok sayıda indikatörü aynı stratejiye eklemek, yatırımcıya gereğinden fazla güven verebilir. RSI, hareketli ortalamalar ve MACD gibi göstergeler çoğu zaman aynı fiyat verilerinden türetilir. Dolayısıyla üç göstergenin aynı yönde sinyal vermesi, birbirinden tamamen bağımsız üç kanıt elde edildiği anlamına gelmez.
Benim açımdan daha sağlıklı yaklaşım, az sayıda göstergeyi net bir amaç doğrultusunda kullanmak ve asıl kararı fiyat davranışı, risk yönetimi ve stratejinin test edilmiş sonuçlarıyla birlikte değerlendirmektir.
Yazma
6. RSI Uyumsuzluğu Nedir? Gerçekten Güvenilir Bir Sinyal mi?
RSI ile ilgili en çok konuşulan konulardan biri de fiyat ile gösterge arasındaki uyumsuzluktur. İngilizcede divergence olarak adlandırılan bu durum, fiyatın yönü ile RSI'ın yönünün birbirini doğrulamaması şeklinde ortaya çıkar.
Pozitif uyumsuzlukta fiyat daha düşük bir dip oluştururken RSI daha yüksek bir dip oluşturabilir. Bu durum, düşüş momentumunun zayıflıyor olabileceğine ilişkin bir işaret olarak değerlendirilir. Negatif uyumsuzlukta ise fiyat daha yüksek bir tepe oluştururken RSI daha düşük bir tepe meydana getirebilir. Bu da yükseliş momentumunun zayıfladığı ihtimalini gündeme getirir.
Ancak burada önemli bir ayrım var: Momentumun zayıflaması ile fiyatın yön değiştirmesi aynı şey değildir.
Örneğin bir hisse senedi yeni zirveler yaparken RSI negatif uyumsuzluk gösterebilir. Buna rağmen fiyat yükselişine devam edebilir. Uyumsuzluk erken fark edildiğinde yararlı bir uyarı olabilir; fakat tek başına pozisyon kapatmak veya ters yönde işlem açmak için yeterli kanıt sayılmamalıdır.
Daha dikkatli bir yaklaşım, uyumsuzluğu destek ve direnç bölgeleri, fiyatın oluşturduğu dip ve tepeler, işlem hacmi ve olası kırılım seviyeleriyle birlikte incelemektir. Ayrıca sinyalin gerçekten oluştuğunu doğrulamak için mum kapanışını beklemek, bazı stratejilerde erken ve yanıltıcı kararları azaltabilir. Bunun da daha geç giriş yapma gibi bir maliyeti vardır.
Forumda şu soruyu tartışmaya değer buluyorum: Uyumsuzluk gördüğünüzde hemen işlem mi açıyorsunuz, yoksa fiyatın yön değiştirdiğini gösteren ek bir işaret bekliyor musunuz?
7. Bilimsel Araştırmalar RSI Hakkında Ne Söylüyor?
Teknik analiz konusunda değerlendirme yaparken yalnızca grafik örneklerine veya sosyal medyada paylaşılan başarılı işlemlere dayanmak yeterli değildir. Başarılı örnekler kadar başarısız sinyallerin de incelenmesi gerekir. Akademik çalışmaların önemi burada ortaya çıkıyor.
Bing Anderson ve Shuyun Li'nin 2015 yılında yayımlanan, İsviçre frangı/ABD doları döviz kuru üzerine gerçekleştirdiği araştırma, standart 30/70 eşiklerinin ilgili örneklem döneminde kârlı sonuç vermediğini, küçük kayıplarla sonuçlandığını bildiriyor. Araştırmacılar, eşik değerleri değiştirildiğinde farklı sonuçlar elde edilebildiğini de belirtiyor. Bu çalışma, 30/70 seviyelerinin her piyasada ve her dönemde en iyi seçenek olduğunu varsaymanın sakıncalarını gösteriyor. Ancak tek bir döviz çifti ve belirli bir dönem üzerinden elde edilen sonuçları bütün piyasalara genellemek de doğru olmaz. Kaynak: Anderson ve Li, 2015
Muruganandan'ın 2020 yılında yayımlanan ve Hindistan'daki BSE Sensex endeksini Şubat 2000–Mayıs 2018 döneminde inceleyen çalışması da dikkat çekici. Araştırmada kullanılan RSI işlem kuralı, incelenen örneklemde işlem maliyetleri düşülmeden önce bile pozitif getiri sağlayamamış. Bu bulgu, RSI'ın tek başına ve belirli kurallarla kullanılmasının her zaman ekonomik açıdan anlamlı sonuç üretmediğini düşündürüyor. Bununla birlikte, farklı piyasalarda veya farklı kurallarla aynı sonucun ortaya çıkacağı söylenemez. Kaynak: Colombo Business Journal, 2020
Diğer taraftan, Ehab Yamani'nin 2021 tarihli çalışması, döviz piyasasında bazı teknik işlem kurallarının 2007–2008 küresel finansal krizi sırasında kriz öncesi ve sonrasına kıyasla daha başarılı sonuçlar üretebildiğini bildiriyor. Buradan çıkarılabilecek önemli nokta, teknik göstergelerin performansının piyasa rejimine göre değişebilmesidir. Ancak çalışma, bütün RSI ayarlarının her kriz döneminde başarılı olduğunu kanıtlamıyor. Kaynak: Global Finance Journal, 2021
Bu araştırmalar birlikte değerlendirildiğinde iki aşırı görüşün de sorunlu olduğu görülüyor. Bir tarafta RSI'ın her koşulda kazandıracağını savunanlar, diğer tarafta hiçbir koşulda işe yaramayacağını söyleyenler var. Bilimsel yaklaşım ise daha ölçülü olmayı gerektiriyor: Belirli bir kuralın, belirli bir piyasada ve belirli bir dönemde nasıl sonuç verdiğine bakmak gerekiyor.
8. RSI Ayarları Nasıl Test Edilmeli?
Bana göre doğru RSI ayarını bulmanın en mantıklı yolu, yalnızca grafikte güzel görünen sinyalleri seçmek yerine sistematik test yapmaktır. Çünkü geçmiş grafiğe baktığımızda fiyatın nereye gittiğini zaten biliyoruz. Bu durum, gerçekte uygulanması zor olan stratejileri bile sonradan başarılıymış gibi görmemize neden olabilir.
Örneğin 7, 14 ve 21 periyotlu RSI ayarlarını karşılaştırmak isteyen bir yatırımcı, aynı varlık üzerinde ve aynı tarih aralığında test yapabilir. Her ayar için giriş ve çıkış kuralları önceden belirlenmelidir.
Test sırasında şu sorulara cevap aranmalıdır:
- Toplam getiri ne kadar?
- Kaç işlem yapılmış ve işlemlerin ne kadarı kârla sonuçlanmış?
- Ortalama kazanç ile ortalama kayıp arasındaki ilişki nasıl?
- En büyük düşüş, yani maksimum gerileme ne kadar?
- Komisyon, alış satış farkı ve kayma hesaba katıldığında sonuç değişiyor mu?
- Strateji yalnızca yükseliş dönemlerinde mi, yoksa farklı piyasa koşullarında da makul sonuçlar üretebiliyor mu?
Burada özellikle kazançlı işlem oranına gereğinden fazla önem verilmemesi gerektiğini düşünüyorum. Yüzde 70 oranında kazanan bir strateji, kayıpları çok büyükse toplamda zarar edebilir. Buna karşılık daha düşük başarı oranına sahip bir sistem, kazançlı işlemlerinin büyüklüğü ve risk kontrolü sayesinde daha iyi sonuç verebilir.
Bir diğer önemli konu da aşırı uyumdur. Diyelim ki geçmiş veriler üzerinde 17 periyotlu RSI, 23 ve 76 eşikleriyle çok iyi sonuç verdi. Bu, söz konusu ayarların gelecekte de çalışacağını göstermez. Çok sayıda parametreyi deneyerek geçmişe en iyi uyan kombinasyonu seçmek, tesadüfi başarıları gerçek bir avantaj gibi görme riskini artırır.
Daha sağlıklı bir değerlendirme için veriler eğitim ve test dönemlerine ayrılabilir. Ayarlar geçmiş dönemde belirlenir, ardından daha önce kullanılmamış bir dönemde sınanır. İşlem maliyetleri hesaba katılır ve mümkünse farklı varlıklar ile piyasa koşulları üzerinde de kontrol edilir.
Araştırma literatüründe teknik analiz stratejilerinin çok sayıda kombinasyon arasından seçilmesinin, yani veri tarama yanlılığının, sonuçları olduğundan daha iyi gösterebileceği uzun zamandır tartışılıyor. Park ve Irwin'in 2007 tarihli literatür incelemesi de teknik analiz kârlılığına ilişkin çalışmaların sonuçlarını ve yöntemsel sorunlarını ele alıyor. Kaynak: Journal of Economic Surveys, 2007
9. Risk Yönetimi Olmadan En İyi RSI Ayarı Bile Yeterli Değil
Hareketli ortalamalar trend yönünü değerlendirmek için kullanılabilir. Destek ve direnç seviyeleri fiyatın geçmişte tepki verdiği bölgeleri incelemeye yardımcı olabilir. Hacim verileri ise hareketin ne kadar katılımla gerçekleştiğine ilişkin ek bilgi sağlayabilir. Ancak bu göstergelerin birlikte kullanılması, sonuçların otomatik olarak güvenilir olacağı anlamına gelmez.
Üstelik birbiriyle ilişkili çok sayıda indikatörü aynı stratejiye eklemek, yatırımcıya gereğinden fazla güven verebilir. RSI, hareketli ortalamalar ve MACD gibi göstergeler çoğu zaman aynı fiyat verilerinden türetilir. Dolayısıyla üç göstergenin aynı yönde sinyal vermesi, birbirinden tamamen bağımsız üç kanıt elde edildiği anlamına gelmez.
Benim açımdan daha sağlıklı yaklaşım, az sayıda göstergeyi net bir amaç doğrultusunda kullanmak ve asıl kararı fiyat davranışı, risk yönetimi ve stratejinin test edilmiş sonuçlarıyla birlikte değerlendirmektir.
Yazma
6. RSI Uyumsuzluğu Nedir? Gerçekten Güvenilir Bir Sinyal mi?
RSI ile ilgili en çok konuşulan konulardan biri de fiyat ile gösterge arasındaki uyumsuzluktur. İngilizcede divergence olarak adlandırılan bu durum, fiyatın yönü ile RSI'ın yönünün birbirini doğrulamaması şeklinde ortaya çıkar.
Pozitif uyumsuzlukta fiyat daha düşük bir dip oluştururken RSI daha yüksek bir dip oluşturabilir. Bu durum, düşüş momentumunun zayıflıyor olabileceğine ilişkin bir işaret olarak değerlendirilir. Negatif uyumsuzlukta ise fiyat daha yüksek bir tepe oluştururken RSI daha düşük bir tepe meydana getirebilir. Bu da yükseliş momentumunun zayıfladığı ihtimalini gündeme getirir.
Ancak burada önemli bir ayrım var: Momentumun zayıflaması ile fiyatın yön değiştirmesi aynı şey değildir.
Örneğin bir hisse senedi yeni zirveler yaparken RSI negatif uyumsuzluk gösterebilir. Buna rağmen fiyat yükselişine devam edebilir. Uyumsuzluk erken fark edildiğinde yararlı bir uyarı olabilir; fakat tek başına pozisyon kapatmak veya ters yönde işlem açmak için yeterli kanıt sayılmamalıdır.
Daha dikkatli bir yaklaşım, uyumsuzluğu destek ve direnç bölgeleri, fiyatın oluşturduğu dip ve tepeler, işlem hacmi ve olası kırılım seviyeleriyle birlikte incelemektir. Ayrıca sinyalin gerçekten oluştuğunu doğrulamak için mum kapanışını beklemek, bazı stratejilerde erken ve yanıltıcı kararları azaltabilir. Bunun da daha geç giriş yapma gibi bir maliyeti vardır.
Forumda şu soruyu tartışmaya değer buluyorum: Uyumsuzluk gördüğünüzde hemen işlem mi açıyorsunuz, yoksa fiyatın yön değiştirdiğini gösteren ek bir işaret bekliyor musunuz?
7. Bilimsel Araştırmalar RSI Hakkında Ne Söylüyor?
Teknik analiz konusunda değerlendirme yaparken yalnızca grafik örneklerine veya sosyal medyada paylaşılan başarılı işlemlere dayanmak yeterli değildir. Başarılı örnekler kadar başarısız sinyallerin de incelenmesi gerekir. Akademik çalışmaların önemi burada ortaya çıkıyor.
Bing Anderson ve Shuyun Li'nin 2015 yılında yayımlanan, İsviçre frangı/ABD doları döviz kuru üzerine gerçekleştirdiği araştırma, standart 30/70 eşiklerinin ilgili örneklem döneminde kârlı sonuç vermediğini, küçük kayıplarla sonuçlandığını bildiriyor. Araştırmacılar, eşik değerleri değiştirildiğinde farklı sonuçlar elde edilebildiğini de belirtiyor. Bu çalışma, 30/70 seviyelerinin her piyasada ve her dönemde en iyi seçenek olduğunu varsaymanın sakıncalarını gösteriyor. Ancak tek bir döviz çifti ve belirli bir dönem üzerinden elde edilen sonuçları bütün piyasalara genellemek de doğru olmaz. Kaynak: Anderson ve Li, 2015
Muruganandan'ın 2020 yılında yayımlanan ve Hindistan'daki BSE Sensex endeksini Şubat 2000–Mayıs 2018 döneminde inceleyen çalışması da dikkat çekici. Araştırmada kullanılan RSI işlem kuralı, incelenen örneklemde işlem maliyetleri düşülmeden önce bile pozitif getiri sağlayamamış. Bu bulgu, RSI'ın tek başına ve belirli kurallarla kullanılmasının her zaman ekonomik açıdan anlamlı sonuç üretmediğini düşündürüyor. Bununla birlikte, farklı piyasalarda veya farklı kurallarla aynı sonucun ortaya çıkacağı söylenemez. Kaynak: Colombo Business Journal, 2020
Diğer taraftan, Ehab Yamani'nin 2021 tarihli çalışması, döviz piyasasında bazı teknik işlem kurallarının 2007–2008 küresel finansal krizi sırasında kriz öncesi ve sonrasına kıyasla daha başarılı sonuçlar üretebildiğini bildiriyor. Buradan çıkarılabilecek önemli nokta, teknik göstergelerin performansının piyasa rejimine göre değişebilmesidir. Ancak çalışma, bütün RSI ayarlarının her kriz döneminde başarılı olduğunu kanıtlamıyor. Kaynak: Global Finance Journal, 2021
Bu araştırmalar birlikte değerlendirildiğinde iki aşırı görüşün de sorunlu olduğu görülüyor. Bir tarafta RSI'ın her koşulda kazandıracağını savunanlar, diğer tarafta hiçbir koşulda işe yaramayacağını söyleyenler var. Bilimsel yaklaşım ise daha ölçülü olmayı gerektiriyor: Belirli bir kuralın, belirli bir piyasada ve belirli bir dönemde nasıl sonuç verdiğine bakmak gerekiyor.
8. RSI Ayarları Nasıl Test Edilmeli?
Bana göre doğru RSI ayarını bulmanın en mantıklı yolu, yalnızca grafikte güzel görünen sinyalleri seçmek yerine sistematik test yapmaktır. Çünkü geçmiş grafiğe baktığımızda fiyatın nereye gittiğini zaten biliyoruz. Bu durum, gerçekte uygulanması zor olan stratejileri bile sonradan başarılıymış gibi görmemize neden olabilir.
Örneğin 7, 14 ve 21 periyotlu RSI ayarlarını karşılaştırmak isteyen bir yatırımcı, aynı varlık üzerinde ve aynı tarih aralığında test yapabilir. Her ayar için giriş ve çıkış kuralları önceden belirlenmelidir.
Test sırasında şu sorulara cevap aranmalıdır:
- Toplam getiri ne kadar?
- Kaç işlem yapılmış ve işlemlerin ne kadarı kârla sonuçlanmış?
- Ortalama kazanç ile ortalama kayıp arasındaki ilişki nasıl?
- En büyük düşüş, yani maksimum gerileme ne kadar?
- Komisyon, alış satış farkı ve kayma hesaba katıldığında sonuç değişiyor mu?
- Strateji yalnızca yükseliş dönemlerinde mi, yoksa farklı piyasa koşullarında da makul sonuçlar üretebiliyor mu?
Burada özellikle kazançlı işlem oranına gereğinden fazla önem verilmemesi gerektiğini düşünüyorum. Yüzde 70 oranında kazanan bir strateji, kayıpları çok büyükse toplamda zarar edebilir. Buna karşılık daha düşük başarı oranına sahip bir sistem, kazançlı işlemlerinin büyüklüğü ve risk kontrolü sayesinde daha iyi sonuç verebilir.
Bir diğer önemli konu da aşırı uyumdur. Diyelim ki geçmiş veriler üzerinde 17 periyotlu RSI, 23 ve 76 eşikleriyle çok iyi sonuç verdi. Bu, söz konusu ayarların gelecekte de çalışacağını göstermez. Çok sayıda parametreyi deneyerek geçmişe en iyi uyan kombinasyonu seçmek, tesadüfi başarıları gerçek bir avantaj gibi görme riskini artırır.
Daha sağlıklı bir değerlendirme için veriler eğitim ve test dönemlerine ayrılabilir. Ayarlar geçmiş dönemde belirlenir, ardından daha önce kullanılmamış bir dönemde sınanır. İşlem maliyetleri hesaba katılır ve mümkünse farklı varlıklar ile piyasa koşulları üzerinde de kontrol edilir.
Araştırma literatüründe teknik analiz stratejilerinin çok sayıda kombinasyon arasından seçilmesinin, yani veri tarama yanlılığının, sonuçları olduğundan daha iyi gösterebileceği uzun zamandır tartışılıyor. Park ve Irwin'in 2007 tarihli literatür incelemesi de teknik analiz kârlılığına ilişkin çalışmaların sonuçlarını ve yöntemsel sorunlarını ele alıyor. Kaynak: Journal of Economic Surveys, 2007
9. Risk Yönetimi Olmadan En İyi RSI Ayarı Bile Yeterli Değil