Döküm Kalıbı Nasıl Yapılır

İyi döküm tasarımı, mevcut üretim yöntemlerine maksimum uyum gösteren ve mevcut şartlar içinde düşük maliyetle hatasız döküm elde edilebilmesini sağlayan tasarımdır. Döküm parçaların üretiminde, döküm parçanın kendi maliyeti dışındaki tüm masraflar kullanılan yönteme aittir. Sonuç olarak model, kalıplama, yolluk ve besleyici maliyetlerinin bilesimi döküm maliyetini oluşturur.

Metal kalıpların dışındaki kalıplar bir defa kullanılırlar ve dökümden sonra bozulurlar. Metal kalıplar ise süreklidirler ve tekrar tekrar kullanılabilirler. Kum kalıplarda modelin kalıp bozulmadan çıkarılması, metal kalıplarda ise döküm parçanın kalıptan sağlam çıkarılması temel prensiptir. Hem kum kalıplar, hem de kokil kalıplar modelin veya dökümlerin kalıptan kolaylıkla çıkarılabilmesi için iki veya daha fazla parçadan oluşmalıdırlar. Modelin veya dökümün en geniş kesiti kalıp ayrılma yüzeyine getirilmelidir. Bundan dolayı model veya döküm parça eğer mümkünse kalıptan çıkarılmayı zorlaştırmayacak şekilde tasarlanmalıdırlar. Tasarımda, kalıp içerisinden modelin veya döküm parçanın çıkmasına engel olacak girinti veya çıkıntılardan kaçınılmalıdır. Kalıp ayrılma yüzeyi en büyük boyutlara yerleştirilemediği zaman modelin kalıplanabilmesi veya kalıptan çıkarılabilmesi için modeli eğreti parçalı olarak, ya da maçalı olarak yapmak gerekir. Bu durumda da kalıplama maliyeti artar.

Döküm parçalarının tasarımında, genel imalat tekniği prensipleri yanında, özel döküm tekniği prensiplerinin de göz önünde tutulmasını gerektirir. Bu özel döküm tekniği prensipleri arasında, sıvı haldeki döküm malzemesinin döküm kalıbını doldurabilmesi ve soğuma esnasında özellikle katılaşma sıcaklık aralığında oluşacak çekmeye izin vermesi gerekir.

Sekil 1.1 içerisinden model parçaları çıkarılmış bir kum kalıbı göstermektedir. Döküm parçanın üretimi için iki parçalı model ve silindirik maça kullanılmıştır. Kalıptan üretilmiş parça kalıp boşluğunun benzeridir.

Şelil 1.1 Kumda Kalıplama Prensipleri

Sekil 1.2’de, Sekil 1.1’deki düz boru seklindeki parçanın kalıplama prensipleri gösterilmiştir. Bu parçanın silindirik şekilde olması yüzeylere doğal eğim sağladığından, model herhangi bir engelle karşılaşmadan kum kalıptan kolaylıkla çıkabilir. Modelin her iki tarafında bulunan maça başları kalıpta delik çapında bir boşluk bırakarak maçanın bu boşluklara yerleştirilmesine imkan sağlar. (Bu kalıplama prensipleri kum kalıplara döküm yöntemlerinin dışındaki yöntemler içinde geçerlidir.) Kokil kalıplarda da metal kalıplar ile metal maçalar kullanılmaktadır.)

Sekil 1.2’deki boru seklindeki parçanın dış kısmına karşılıklı olarak dört adet kanat yerleştirilmiş olsun. Bu parçanın kalıplanması Sekil 1.2’deki parça ile aynıdır (Sekil1.3).

Sekil 1.2. Boru seklindeki silindirik parça modeli ve kalıplanması
Sekil 1.3. Parçaya dört adet kanat eklenmesi modelin kalıptan çıkarılmasında herhangi bir engel oluşturmaz. Kalıplama silindirik parçaların kalıptan çıkarılmasına benzer şekilde yapılır.
Sekil 1.4. Üzerine altı adet kanat eklenen bir dökümün kumdan çıkarılabilmesi kanatlar arasında maça uygulaması gerektirir.
One Comment

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir